Kalinówka Kościelna – opis miejscowości


Kalinówka Kościelna to niewielka wieś gminna położona w północnej części Gminy Knyszyn, należącej do powiatu monieckiego. Do dziś pełni funkcję lokalnego ośrodka rozwoju, dzięki dobrze zachowanym obiektom zabytkowym.

Początki powstania wsi sięgają końca XIV wieku, kiedy to stanowiła ona własność Radziwiłłów. Kalinówka Kościelna wchodziła w skład zespołu wsi noszącego ogólną nazwę Kalinówka. Była wsią plebańską, probostwa kalinowskiego. W 1761 roku wybuchł pożar, który pochłonął plebanię wraz ze wszystkimi dokumentami kościelnymi. Po pożarze gospodarstwo plebańskie zaczęto odbudowywać i prawdopodobnie jeszcze wzbogacano jego stan posiadania. Ziemie tej niewielkiej miejscowości wędrowały z rąk pruskich, po Cesarstwo Rosyjskie. Dopiero po I wojnie światowej Kalinówka Kościelna znalazła się w obszarze II Rzeczypospolitej. W okresie międzywojennym gmina należała do powiatu białostockiego i była największą gminą w powiecie.

Kalinówka Kościelna to zapomniana, urokliwa wieś. Podstawowym źródłem jej utrzymania jest rolnictwo. Jej dziedzictwo kulturowe tworzą:

  • Kościół Parafialny pw. Św. Anny, drewniany, 1776 r.
  • Cmentarz rzymsko- katolicki (przy drodze do Moniek), pocz. XIX wieku.
  • Brama cmentarna z 1888 roku.
  • Lamus drewniany, 1783 r.

Wjeżdżając do wsi od strony Knyszyna skręcamy w prawo, skąd zza drzew wyłania się zabytkowy, drewniany Kościół Parafialny pw. Św. Anny. Wybudowano go po 1761 roku, czyli po słynnym pożarze w Kalinówce Kościelnej. Wykonany z drzewa modrzewiowego na kamiennym podmurowaniu, pokryty gontem. Wnętrze kościoła charakteryzuje się stylem późnobarokowym. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z połowy XVII wieku. Wyżej umieszczony jest obraz św. Anny – patronki kościoła, opiekunki rodzin. Uwagę przyciągają rzeźby archaniołów prawdopodobnie z XVII wieku. Teren wokół świątyni został otoczony murem z kamienia polnego w końcu XIX wieku. W jego obrębie znajduje się brama pełniąca funkcję dzwonnicy.

Wychodząc z kościoła kierujemy się na lewo, stoi tam drewniany budynek zwany lamusem. Najprawdopodobniej został zbudowany  w 1783 roku. Pełnił rolę budynku gospodarczego. Początkowo wchodził w skład zabudowań dworskich, przeznaczony do przechowywania cennych przedmiotów. Z biegiem czasu lamusy stawiano w zabudowaniach chłopskich w pobliżu domu. Przechowywano w nich sprzęt gospodarczy, zboże czy żywność. Obecnie mieści się w nim izba regionalna.

Kolejnym ciekawym zabytkiem jest Brama Cmentarna. Została zbudowana wraz z ogrodzeniem w 1848 roku. Wówczas tereny te były pod zaborem pruskim. Poprzedni cmentarz grzebalny znajdował się na placu kościelnym. Fundatorem bramy był ks. Mateusz Babecki – proboszcz parafii w Kalinówce. Informuje o tym tekst umieszczony na jednej z żelaznych tablic wmurowanych w bramę. Brama bez większych zmian przetrwała do dzisiejszych czasów. Wybudowana jest z cegły i kamienia na wapiennej zaprawie, otynkowana. Nad drzwiami wejściowymi znajduje się figurka Matki Boskiej, a wyżej żelazny krzyż.

Do zobaczenia w Kalinówce Kościelnej pozostał stary, drewniany wiatrak. Umiejscowiony na drugim końcu wsi od cmentarza, w linii prostej. Został wybudowany przez właściciela – Z. Kozłowskiego przed II wojną światową. Wszystkie urządzenia wewnątrz zostały wykonane z drewna. Początkowo był to młyn kamienny, gdzie zboże było mielone za pomocą dwóch kamieni. Następnie zostały zainstalowane walce stalowe i w ten sposób poprawiono jakość wytwarzanej mąki. Po jakimś czasie podłączono prąd elektryczny, który zastąpił siłę wiatru.

 Jadąc w dalszą drogę do Moniek, mijamy drewniany kościół, lamusa i zabytkową bramę cmentarną, żegnając się z życzliwymi mieszkańcami wsi Kalinówka Kościelna.

 

Dojazd do atrakcji


 

Galeria zdjęć