Skansen w Białowieży


Skansen w Białowieży to obiekt stosunkowo młody. Ma dopiero około 30 lat. Jest to obiekt całkowicie prywatny i zbudowany za prywatne pieniądze. Jego powierzchnia sięga 4 hektarów.

Pomysłodawcą skansenu był Anatol Odzijewicz, profesor fizyki matematycznej na Uniwersytecie Białostockim. To właśnie on w 1978 roku podczas swojej podróży naukowej zobaczył we wsi Kotły wiatrak, który postanowił wraz z przyjaciółmi kupić. Jak pomyślał, tak też zrobił i obiekt przywieziono do Białowieży. Jako pierwszy wiatrak ten stał się symbolem skansenu.

W 1983 roku powstał pomysł utworzenia zagrody charakterystycznej niegdyś dla Podlasia. Trzeba było wówczas poszerzyć plac i kupić ziemię pod tą inwestycję. Ziemię kupił zamieszkujący Białowieżę rolnik, Michał Bajko, który później podzielił ją na 10 współwłaścicieli. Dlaczego tak zrobił? Zrobił tak, by otrzymywać kartki na mięso które po zakupie więcej niż pół hektara ziemi, by mu nie przysługiwały. W tym też roku rozpoczęto ogradzanie terenu oryginalnym płotem z gałęzi świerkowych, tzw. balasów.

30 grudnia 1992 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków w Białymstoku wpisał skansen do rejestru zabytków pod numerem 765 – Zespół budownictwa drewnianego.

Cały skansen jak już wcześniej wspomniałem jest inicjatywą całkowicie prywatną, tworzoną przez grupę zapaleńców związanych z Anatolem Odzijewiczem. Przyjazdy do Białowieży oraz składanie drewnianych obiektów stało się dla nich sposobem na spędzenie wolnego czasu. W 2004 roku skansen w Białowieży postanowiono udostępnić turystom, którzy mogą go zwiedzać w wakacje i tzw. długie weekendy.

W 2002 roku powstało Stowarzyszenie Skansen w Białowieży. Celem stowarzyszenia jest utrzymywać i rozwijać skansen oraz zachować część materialnej kultury Podlasia, ruskiej kultury wsi podlaskiej, której z każdym rokiem ubywa.

Do najważniejszych eksponatów skansenu w Białowieży należą:

  • Wiatrak koźlak, kryty gontem, pochodzi z lat 30. XX wieku,
  • Chata ze wsi Biała, kryta słomą, powstała w 1897 roku,
  • Majsternia (warsztat), kryty słomą, pochodzi z lat 20. XX wieku,
  • Kaplica pod wezwaniem św. Aleksandra Newskiego, pochodzi z 1998 roku, wzorowana jest na wzór kapliczki znajdującej się koło Hajnówki, pochodzącej z XVIII wieku,
  • Stodoła ze wsi Koszele, kryta słomą, lata 40. XX wieku, zrekonstruowana w 1986 roku,
  • Chata ze wsi Czyżyki, kryta gontem, jest to najstarszy obiekt na terenie skansenu, pochodzi z 1885 roku, zrekonstruowana została w 1996 roku,
  • Bania (sauna), kryta gontem, zrekonstruowana w 1987 roku,
  • Zabytkowy krzyż – upamiętnia 1000-lecie Chrztu Rusi Kijowskiej, ośmioramienny, charakterystyczny dla tego regionu
  • Chata ze wsi Klejniki, kryta gontem, pochodzi z roku 1893, rok rekonstrukcji – 1988. Na ścianie głównej zachowała się data wyświęcenia w języku starocerkiewnosłowiańskim: 17 lipca 1895 roku.
  • Ule wyryte w pniach drzew.

Mamy nadzieję że nie musimy Państwa namawiać do odwiedzenia tego miejsca, a tego życzyliby zapewne sobie jego pomysłodawcy i założyciele. Powinniśmy w ten sposób docenić tych ludzi, którzy prezentują bardzo ładną inicjatywę społeczną. Oby więcej takich osób.

 

Zwiedzanie atrakcji turystycznej


Skansen Architektury Drewnianej Podlasia najlepiej zwiedzać w długie weekendy i wakacje, ponieważ miejsce to należy do osób prywatnych i nie zawsze mają one możliwość udostępnienia atrakcji. W celu zwiedzania proponujemy skontaktować się wcześniej z właścicielami:

Zastawa 66b, 17-230 Białowieża
Tel. (085) 683 36 28

 

Dojazd do atrakcji


Skansen znajduje się przy drodze wyjazdowej z Białowieży w kierunku Narewki.

Adres: Zastawa 66b, 17-230 Białowieża

Od Skansenu do kolejnej atrakcji – Kładki Żebra Żubra dzieli zaledwie 400m.

 

Galeria zdjęć