Tradycje ślubne i weselne w województwie podlaskim

 

Tradycja weselna na Podlasiu to zwyczaje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Jak dużo jest miejscowości w woj. Podlaskim, tak dużo różnorodnych tradycji związanych z kulturą czy religią danego regionu.

Dziś część zwyczajów weselnych i ślubnych odchodzi w niepamięć wraz z napływającą zachodnią modą, która niesie ze sobą mnóstwo pomysłów nowoczesnych i oryginalnych. Młodzi modyfikują stare obyczaje, tworząc nowe tendencje. Jednak niektóre rzeczy w naszej tradycji pozostają niezmienione.

Pierwszym krokiem do zamążpójścia są oświadczyny. Przyszły Pan Młody umawia się na wizytę u przyszłych teściów aby poprosić o rękę ich córki. Na tą wizytę każdy mężczyzna powinien mieć przygotowany dwa bukiety kwiatów zarówno przyszłej pannie młodej jak i przyszłej teściowej oraz butelkę wódki dla przyszłego teścia. Tym gestem przyszły zięć na pewno zaskarbi sobie sympatię nowych rodziców.
Na tydzień przed planowaną uroczystością zaślubin organizowany jest wieczór panieński i kawalerski. To przygotowane przyjęcia przez starszą drużbę dla przyszłych małżonków, na których po raz ostatni spędzają wieczór oddzielnie.

Nadchodzi upragniony dzień ślubu. W religii rzymskokatolickiej jest to sobota, natomiast u grekokatolików piątek bądź niedziela. W dniu ślubu po przygotowaniach w domu Pana Młodego, przyjeżdżają goście. W ich obecności rodzice udzielają synowi błogosławieństwa. Odbywa się to przy melodiach ślubnych wyśpiewywanych przez zamówiony zespół. Po tej ceremonii wszyscy zgromadzeni udają się do Panny Młodej. Niewykluczone, że po drodze napotkają na przeszkody, tzw. bramy, które uniemożliwią dalszy przejazd. Aby kontynuować drogę należy się wykupić, zazwyczaj butelką wódki. Kiedy Pan Młody jest już w domu Panny Młodej po ich przywitaniu, udają się na błogosławieństwo. Udzielane jest przez rodziców i najbliższych członków rodziny. To bardzo piękny zwyczaj. Przyszłe małżeństwo klęka, a rodzina podchodzi pojedynczo i błogosławi ich na nową drogę życia, dając do pocałowania krzyż. Rodzice wypowiadają wówczas słowa: „Błogosławię Was, w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen.”. Coraz częściej jednak taką formę błogosławieństwa, zastępuje się zwykłymi życzeniami. Przyszli Młodzi po błogosławieństwie i przy melodiach ślubnych udają się w orszaku ślubnym do kościoła na ceremonię zaślubin. Tuż po ślubie, goście weselni obsypują świeżo poślubionych małżonków drobnymi monetami, a młodzi w pośpiechu je zbierają – kto więcej zbierze, ten będzie „rządził” w małżeństwie. Oprócz monet obsypuje się również ryżem – na szczęście. Coraz częściej są to także płatki kwiatów, bańki mydlane, puszczane gołębie bądź balony.

Hej, wesele!

Po złożeniu przez gości życzeń, każdy zostaje zaproszony na salę, w której odbędzie się przyjęcie weselne. Tuż przed progiem Parę Młodą witają rodzice chlebem, solą i winem. Jest to stara tradycja, która symbolizuje nie tylko szczęśliwe życzenia na przyszłość, ale również powitanie nowego członka rodziny. Przywitanie chlebem ma również zapewnić małżeństwu dostatek, sprawić, by nigdy w ich życiu nie zabrakło chleba powszedniego. Przed skosztowaniem kawałka chleba Państwo Młodzi oprószają go solą, co symbolizuje wspólne przejście przez trudne i gorzkie momenty w życiu. Następnie, każde z nich po kolei bierze łyk wina, aby nie brakowało słodkości w ich życiu. Kiedy wszyscy goście zebrali się już na sali weselnej, przychodzi czas na toast i odśpiewanie „Sto lat”. Po wypiciu szampana za zdrowie Państwa Młodych wszyscy siadają do suto zastawionych stołów. Tuż przed podaniem pierwszego posiłku Młoda Para zostaje poproszona przez gości o posłodzenie wódki, która została rozlana na stoły. W czasie śpiewania przez gości „gorzka wódka” , młodzi mają za zadanie posłodzenia alkoholu, które polega na całowaniu się Małżonków. Ten zwyczaj powtarzany jest kilkakrotnie w trakcie trwania wesela.

Po spożyciu pierwszego dania młodzi zapraszają gości pierwszym tańcem do zabawy. Podczas zabawy weselnej ważnym momentem są podziękowania rodzicom za trud włożony w wychowanie. Młodzi wręczają im kosze kwiatów i dedykują piosenkę. Jednym z podstawowych elementów podlaskiego wesela są oczepiny. Panna młoda zdejmuje welon i rzuca go za siebie. Przyjmuje się, że ta panna stanu wolnego, która złapie welon, jako pierwsza wyjdzie za mąż. Innym tradycyjnym elementem oczepin jest zbieranie datków i tradycyjne, nierzadko charakterystyczne dla danego regionu, przyśpiewki. Zazwyczaj po oczepinach podaje się tort weselny. Pierwszy kawałek powinien pokroić Pan Młody i podać go żonie. To samo robi Pani Młoda. Następne kawałki kroi się dla rodziny i przybyłych gości. Przyjęcie weselne trwa do wczesnych godzin rannych.

Następnego dnia odbywają się poprawiny, czyli czas przedłużający przyjęcie weselne. Poprawiny rzadko trwają więcej niż kilka godzin i przychodzi na nie z reguły mniej gości. Po zakończeniu uroczystości poprawin, wesele oficjalnie dobiega końca.

Opisane zwyczaje weselne są w większości charakterystyczne dla całego kraju. Postęp cywilizacyjny, techniczny i nieustannie zmieniająca się moda wyparły wiele pięknych obrzędów. Niegdyś wesele było uroczystością radości niemal całej wsi, dziś jednak nie ma już takiej wspólnoty społeczeństwa i wszelkie piękne tradycje kształtowane więzią społeczną zanikają.